Türkiye Maden Yatakları, Maden Haritaları, En çok maden bulunan

MadenlerimizMadencilik alanında ilk sistemli ve geniş ölçülü araştırma 1935 yılında Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) nün kurulması ile başlamıştır.

Türkiye madenleri ile ilgili büyük bir kuruluşta Eti banktır (1935). Cumhuriyet döneminde, bulunan madenlerin işletilmesi görevi Eti bank’a verilmiştir.

Türkiye’de bulunan ve işletilen başlıca madenlerin dağılışı şöyledir:
a) Demir:

Demir, insan oğlunun bildiği en eski madenlerden biridir.

Türkiye’de iki ana demir madeni havzası bulunmaktadır.

  1. Sivas - Malatya arasındadır. Bu bölümün önemli yatakları Divriği, Hekimhan ve Hasan çelebi'dedir. Demir - çelik sanayimizin ihtiyacının önemli bir bölümünün yüksek verimli olan bu yataklar karşılar. Buradan çıkarılan ham cevher, demir yoluyla Samsun'a oradan da gemilerle Ereğli’ye taşınır.
  2. Kayseri'den Adana ve Kahraman Maraş'a uzanmaktadır. Bu bölümün önemli yatakları da Mansurlu ve Karamadazı'dır. Bu iki havzanın dışında; Bitlis, Sakarya, Eskişehir ve Balıkesir yörelerinde de demir cevheri yatakları vardır.

b) Bakır:

Bakır, Türkiye’nin bir çok yerinde bulunmakla birlikte, işletilen önemli yataklar iki yörededir.
  1. Murgul (Artvin) ile Küre (Kastamonu) dedir. Bakır yataklarının en yaygın olduğu bölüm, Dogu Karadeniz'dir.
  2. Maden köy (Rize), Körü başı, Lahanos, Asarcık (Giresun), Kutlular ve Alaca dağ (Trabzon) da da bakır yatakları vardır.
Yurdumuzda bunlar dışındaki bakır yatakları, Koyu Hisar (Sivas) ile Maden köy (Siirt) dedir. Maden (Elezıg) deki bakır yatakları, çok eskiden buyana işletildiği için ekonomik değerini yitirmiş ve kapatılmıştır.
Türkiye’de çıkarılan bakır, iç tüketime yetmediğinden her yıl, bir miktar bakır ithal edilmektedir.

c) Krom:

Krom; sert, çok iyi cilalanabilen ve paslanmayan bir maden olduğu için, madeni eşya yapımında büyük önem taşır. Bu maden, çeliğin sertleştirilmesinde ve paslanmayı önlemek için çelik eşyaların kaplanmasında kullanılır.
 
Bu yatakların toplandığı ana yöreler şunlardır (harita):
  1. Guleman - Elazığ,
  2. Kop Dağı (Doğu Karadeniz),
  3. Fethiye - Köyceğiz - Denizli,
  4. Kayseri , Adana, İçel,
  5. Seyitgazi- Eskişehir, Orhaneli-Bursa
  6.  İskender - İslahiye - Kahraman Maraş,
Son yıllarda krom üretimi sürekli artış göstermiştir.

ç) Boksit:

Boksit, alüminyumun ham maddesidir. Çok hafif olduğu için uçak sanayide, otomobil, ev eşyası, elektrik malzemesi yapımında kullanılır.

Başlıca boksit yatakları;
  • Seydişehir (Konya),
  • Akseki (Antalya),
  • İslahiye (Gaziantep)
  • Milas'tadır.
Boksit yatakları içinde en önemlisi Seydişehir'dekidir.

d) Bor Mineralleri: (yeşil ile işaretli yerler) (Bu harita ayrıca tüm madenleri de göstermektedir)
Bor minerallerinden elde edilen boraks ve asit borik; özellikle nükleer alanda, jet ve roket yakıtı, sabun, deterjan, lehim, fotoğrafçılık, tekstil boyaları, cam elyafı ve kağıt sanayinde kullanılmaktadır.

Başlıca bor yatakları;
  • Kütahya, Eskişehir ve Balıkesir'dedir.
Bor minerallerini işletmek için Bandırma ve Kırka'da tesisler kurulmuştur.

e) Kükürt:Kükürt; kimya, lastik ve boya sanayinde, barut ve gübre yapımında, zirayi mücadelede kullanılır. Kükürdün bağcılıkta önemli bir yeri vardır. Asmaların ve sebzelerin yapraklarında üreyen bakteriler, kükürtlü bileşiklerle yok edilir.
Türkiye’de önemli kükürt yatakları Keçi borlu (Isparta) dadır, Son yıllarda, ekonomik olmadığı için buradaki üretim durdurulmuştur.

f) Zımpara Taşı: Zımpara taşı; hassa optik araçların merceklerinin parlatılmasında, zımpara kağıdı ve özel çimento yapımında kullanılır. Taşları ve madenleri cilalamak için de toz halindeki zımpara taşından yararlanılır. Ayrıca zımpara, bileği taşı olarak da kullanılır.
Başta Tire olmak üzere İzmir'in bir çok ilçesinde, Akça alan (Manisa) yöresinde, Söke, Karacasu (Aydın) Yatahan, Milas civarında ve Denizlinin Tavas ile Buldan ilçelerinde zımpara taşı yatakları vardır. Üretimin büyük bir bölümü ihraç edilmektedir.

g) Barit: Baritin kullanım alanı oldukça geniştir. Boya, deri, kimya, şeker, cam, kauçuk sanayilerinde ve ilaç yapımında kullanılır. Petrol aramalarında da sondaj kuyularını ve duvarlarını sabitleştirmede çok işe yarar.
Türkiye, barit rezervlerinin zenginliği bakımından dünyada ilk sıralarda yer alır. Türkiye'deki üretimin büyük bir bölümü; Alanya, Gazipaşa (Antalya) ile Köprü başı - Dereli (Giresun) ve Beyşehir (Konya) yörelerindeki yataklardan sağlanmaktadır.

h) Tuz: Tuz, günlük ihtiyaçların yanı sıra; dericilik, konservecilik, zeytincilik ile kimya ve tekstil sanayinde kullanılmaktadır. Kara yollarında kar ve buzla mücadelede de tuzdan yararlanılır.
Türkiye’nin tuz ihtiyacı; Denizlerden, göllerden, kaya ve kaynak tuzlarından karşılanmaktadır.
Son 15 yılda, göl tuzlarındaki tuz üretimi, hızla artarak 3 katına çıkmıştır. Şuanda ülkemizdeki tuz üretiminin yaklaşık üç de ikisi göl tuzlarından elde edilmektedir. Ülkemizdeki en büyük göl tuzları Tuz gölünde yer almaktadır. Bunun dışında Konya - Karapınar ve Kayseri'de de göl tuzları bulunmaktadır.
Ülkemizdeki deniz tuzlarının en önemlisi İzmir'deki cam altı tuzlasıdır. Türkiye'nin yıllık tuz üretiminin dörtte birinden fazlasını burası sağlamaktadır. Ayrıca; İstanbul (Tuzla) Edirne (Tekke göl) ve Adana (Akdeniz) tuzlarından da tuz elde edilmektedir.
Türkiye, kaya tuzu kaynakları bakımından çok zengindir. Kaya tuzu yataklarının başlıcaları; Çankırı, Kars, (Kağızım) Iğdır (Tuzluca) Nevşehir (Gül şehir ve tuz köy) Yozgat (Yerköy ve sekili) ve Erzurum (Oltu) illerindendir.
Yer altı sularının, tuz alanlarından geçerek kaynak şeklinde ortaya çıkmasıyla oluşan kaynak tuzları da tuz üretiminde önemli yer tutar. Türkiye'de 40 civarında kaynak tuzlasının tuz elde edilmektedir.

ı) Kurşun ve cinko:

Genelde bakır yatakları ile birlikte bulunur.

Başlıcaları:
  • Ak Dağ madeni (Yozgat),
  • Cam ardı (Niğde),
  • Koyulhisar (Sivas)
  • Yenice (Çanakkale)
  • Köprübaşı (Trabzon)'ındadır.


i) Altın, Gümüş:

Kütahya'daki Gümüş Köy'de üretilmektedir. Keban ve Gümüşhane'deki yataklar, çok eskiden buyana işletildiği için ekonomik değerini yitirmiş ve kapatılmıştır.

j) Diğer Madenler:
  • Seydişehir-Konya : Boksit, Alüminyum
  • Mazıdağı-Mardin : Fosfat
  • Afşin-Elibstan-Kahramanmaraş : Linyit (Türkiye'nin 1., dünyanın 2. büyük rezervi)
  • Hamitabat-Lüleburgaz-Trakya : Doğalgaz
  • Çamurlu-Mardin : Doğlagaz
h) Jeotermal Kaynaklarımız:

Jeotermal enerji, yer altındaki sıcak sulardan ya da su buharından elde edilir. Türkiye yakın bir jeolojik devirde oluştuğundan ve genç kıvrım dağları kuşağında bulunduğundan dolayı, fay hatları ve fay kaynakları oldukça yaygındır.

Özellikle Ege Bölgesi'ndeki;

  • Germencik (Aydın),
  • Balçova (İzmir),
  • Sandıklı (Afyon) ve
  • Sarayköy (Denizli) civarında sıcak su kaynakları bulunmaktadır.
Şu anda sadece Sarayköy (Denizli) de elektrik enerjisi üreten jeotermal santral bulunmaktadır.

Petrol işleme tesislerimiz :
  • İzmir’de Aliağa Rafinerisi
  • İzmit’te İpraş Rafinerisi
  • Mersin’de Ataş Rafinerisi
  • Batman’da Batman Rafinerisi
  • Kırıkkale’de Orta Anadolu Rafinerisi

Türkiye'dki Maden Rezervleri
Cinsi
Rezerv (Gör+Muh)(Ton)
Açıklamalar
ALTIN 338 Metal Au
BAKIR 1.697.204 Metal Cu
BOKSİT 87.375.000 % 55 Al2O3 (25.667.000 Metal Al)
BOR 1.805.709.953 % 24,4-35 B2O3
CİVA 3.820 Metal Hg
ÇİNKO 2.294.479 Metal Zn
DEMİR 132.100.000 % 55 Fe (82 458 750 Ton Metal Fe)
FOSFAT 70.500.000 % 19 P2O5
GÜMÜŞ 6.062 Metal Ag
KAYA TUZU 5.733.708.017 % 88,5 Üzeri NaCl İçerikli (200.000.000 Tonu Göl Rezervi)
KROM 25.931.373 % 20 Üzeri Cr2O3
KURŞUN 860.387 Metal Pb
KÜKÜRT 626.000 % 32 S
LİNYİT 8.300.000.000 AID: 868-5000 kcal/kg
TAŞKÖMÜRÜ 1.126.548.000 İyi Kalite


Türkiye'nin Maden İhracatı (top 10)
MADEN GRUBU 2006 ($) 2007 ($) Artış Oranı 2007 ihracatındaki Oranı
1. İŞLENMİŞ TRAVERTEN 411.738.903 432.955.187 5,15% 15,94%
2. İŞLENMİŞ MERMER 329.367.815 414.787.122 25,93% 15,27%
3. BAKIR 203.667.168 325.856.538 59,99% 12,00%
4. KROM 122.459.658 262.022.284 113,97% 9,65%
5. ÇİNKO 140.195.809 184.965.929 31,93% 6,81%
6. TABİİ BORATLAR VE KONSANTRELERİ 117.766.037 137.959.895 17,15% 5,08%
7. FELDSPAT 114.953.466 125.979.496 9,59% 4,64%
8. ALÇI TAŞI, ALÇILAR 54.645.905 65.951.728 20,69% 2,43%
9. MERMER YARI İŞLENMİŞ 44.788.526 63.259.750 41,24% 2,33%
10. MANYEZİT 46.242.286 49.730.920 7,54% 1,83%

** Yazar dipnotu: Bize atılan o maillerdeki gibi borun trilyon dolarlık bir değeri yoktur. Tüm dünyadaki pazarı 1,5-2 milyar dolar civarındadır.

Türkiye'nin Maden İthalatıMaden ithalatında ise en büyük pay 6-7 milyar dolar ile taşkömürüdür. Ondan sonra da 3 milyar dolar ile demir madeni gelmektedir. Bu da ülkemizin demir madeni açısından kendimize yetemediğimizi göstermektedir. Sadece bu iki madenin toplam maden ihracımızın tutar olarak 5 katı olduğunu da eklemeliyim.
Yorum: Taşkömürü enerji ihtiyacımızı karşılamaktadır. Bu kronik bir eksikliğimizdir. Demir ise hızla gelişen Sanayi ve İnşaat sektörünün en önemli madeni olduğu için bu konu da gayet normaldir.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !